1-qism: Derazadagi soya

Yozning oxiri edi. Havoda g‘alati bir issiq hid aralashgan – asfaltdan chiqqan bug‘mi, yo uydan chiqqan osh pishayotgan taomning isi, bilmadim... Lekin bir narsa aniq edi – har kuni tushlikdan keyin 9-uyning ikkinchi qavatidagi deraza ochilardi. Va deraza pardasi orasidan sal-pal bir nimadir ko‘rinardi...

Men – Shoxrux, 24 yoshdaman. Yaqinda institutni bitirdim, ish ham chiqmayapti, mahallada vaqt o‘tkazib yurgan kunlarim edi. Shu kunlarda men bir narsani sezdim – bexosmi, ataymi, lekin men har kuni u derazani kuzatadigan bo‘lib qoldim.

U yerda yashaydigan ayol – Mahliyo opa. Hamma shunchaki "Mahliyo" deb chaqiradi. Yoshi 38-40 larda, deyishadi. To‘rt yildan beri beva. Erkagi bir avariya bo‘lib o‘lganmish. Uchta bolasi bor. Lekin gap bu emas...

U ayol — boshqa. Shunchaki boshqacha edi. Harakatlari sokin, lekin yurganda oyoqlari ostidagi yer bir oz cho‘kib tushadiganday bo‘ladi. Ko‘zlari o‘zbek ayoliga xos qora emas – uniki xuddi qoraytirilgan choyrang tusda. Har gal mahalladan o‘tayotganida choyxonadagi odamlar gapini to‘xtatib, poylab qolishadi. Lekin hech kim bir og‘iz ortiqcha gapirmaydi. Shunchalik og‘ir-bosiq, mag‘rur.

Men ham hech qachon yaqin borolmagandim. Faqat kuzatardim. Har kuni tushdan keyin, u derazani ochadi, parda sal-teparoq ochilib, uning yelkalari, ko‘pincha byuzgaltersiz bo‘sh yengli maykachasi, ba'zida esa yalang‘och yelkalari ko‘rinib qoladi.

Shu ko‘rinishlar meni avvaliga yosh bolalarcha xijolat qilgan bo‘lsa, keyin asta-sekin ichimni qizdira boshladi. Har kuni ko‘proq poylayman, ko‘proq o‘ylayman. Tushimda ko‘raman.

Bir kuni ertalab mahalladagi bola futbol tepib, to‘pni ularning hovlisiga uchiribdi. Mahliyo opa o‘sha vaqtda hovlida yuvinishga chiqqan ekan. O‘sha bolaning aytishicha, u “yarim yalang‘och edi, oq sochiqqa o‘ralgan”... Shu gaplardan keyin men butunlay bandi bo‘ldim.

Bir kechasi...

O‘sha hafta oxiri edi. Onam tog‘amlarnikiga ketgan, uyda yolg‘iz edim. Mahallada jimjitlik. Tushlikdan keyin ko‘cha eshigimni sekin ochdim-da, yashirincha o‘sha derazani yana kuzata boshladim. Parda qimirlaganday bo‘ldi. Yuragim biroz tez ura boshladi.

So‘nggi haftalarda Mahliyo opani ko‘proq ko‘rayapman. Salomlashsak, jilmayadi. Lekin ko‘zlari... yo‘q, u ko‘zlar oddiy “opa” ko‘zlari emasdi. Go‘yo nimanidir bilib turganday, meni ichigacha ko‘rib turganday...

Bir kuni hovlida suv quyayotganida yordam bermoqchi bo‘lib yoniga yaqinlashdim. Qo‘lida chelak, oyoqlarida oppoq shippak, lekin uning ostidan tizzagacha chiqqan kapron kolgotka ko‘rinib turardi. Kiyimlari oddiy, pastel rangdagi ko'ylak, lekin belini shunaqangi chiroyli qilib yopishtirib turardiki, og‘zim qurib ketdi.

— Yordam kerakmi? – dedim sal g‘alati ovozda.

U menga bir qaradi. Qarasam, yuragim bir o‘ngilib, bir chapildi. Ko‘zida yo g‘azab, yo kulgi – ikkisining qorishmasi bor edi. So‘ng kulimsiradi.

— Qani, mana buni ushlab tur... – deb chelakni qo‘limga berdi.

Qo‘limda biroz silkinib tushdi, ichidagi suv chayqalib, sal qo‘limga to‘kildi. U esa labini tishlab qo'yib kuldi.

— Eh, bolasanda hali, — dedi kinoya bilan.

"Bolasan" degani ichimni g‘ijimlab yubordi. "Ichimdan: men aslida kimligimni ko‘rsataman, deb o‘ylab qo‘ydim.” Lekin indamadim. Shunchaki qarab turdim. U orqasini menga o‘girib, suv quyishda davom etdi. Oyoqlari va sonlarining harakatlari meni butunlay hayajonga soldi.

U egilib chelakni suvga to‘ldirayotganida, uning yelkalari, bo‘yni va kiyimidagi kichik bo‘shliq ko‘zimga tashlandi. Byusgalter taqmagani bilinardi. Bular meni qanday hayajonga solayotganini tushuntirish qiyin edi. Yuragim tinch emasdi, juda tez ura boshladi

— Qani, chelaklarni ichkariga olib kir, — dedi u, qoshlarini chimirib. So‘ng orqasiga o‘girilib qaramadi ham. Uni orqasidan biroz kuzatib turib qoldim. Keyin hovli tomon yurdim. Yuragimda hayajon kuchaya boshladi.

U hovlining ichkari tomonidagi kichik supasida tomon borib, supada turgan termosdan piyolaga choy quydi va uch marta qaytariq qildi. Termosni qo‘yib menga qaradi.

— Ha, o‘tir-e... charchadim bugun, — dedi.

O‘tirgan joyidan oyoqlarini uzatib, ozgina cho‘zildi. Shippagini chiqarib, kapronli oyoqlarini shunday beparvo ohangda silkitdiki, men o‘zimni boshqa yoqqa qaratishga majbur bo‘ldim. Shundoq bo‘lsa-da, ko‘z qiri bilan uni ko‘rayapman.

— Bilasanmi, Shoxrux, sening ko‘zlaring qarashda go‘yo oddiyday, lekin ichida boshqa narsa bor, beg‘ubor emas, — dedi asta.

Men jim qoldim. Qanday javob berishni bilmadim. Qulog‘im qizib ketdi. U choyni uzatayotganda qo‘lim bilagiga tegib ketdi. Issiqligi va o‘ziga xos hidi meni hayajonlantirdi, o‘zimni boshqa holatda his qildim. Meni boshqa dunyoga olib kirayotgandek edi.
— Hali ham o‘ylayapsanmi men haqimda? – dedi u birdan.
Men ko‘zlariga qaradim. Qorong‘ulikda porlab turganday.
— Ha, — dedim. Faqat shu so‘z chiqdi labimdan. Nafas olganimda tamog‘im qurib ketdi.
U ko‘zlarini yumib kulimsiradi. So‘ng choyni ichdi, past ovozda xo‘pladi. Shu tovushning o‘zi meni junbushga keltirdi.
— Mayli, sen ayb ish qilmading, — dedi. So‘ng termosga yana suv quydi.
— Lekin bu yerga yana keladigan bo‘lsang... avval yuragingni tayyorlab kel.
Shu so‘zlar... Menga nimanidir va’da qilayotgandek edi. Va’dasida zaxar ham, shirinlik ham bor edi. O‘sha kecha uxlay olmadim.

Shu kundan keyin yuragimga go‘yo bir zanjir tashlab ketilganday bo‘ldi. Har tong u ayolni ko‘rmaguncha, yuragim joyiga tushmasdi. Har kecha esa... u haqida o‘ylamay uxlolmasdim.
Ikkinchi bor Mahliyo opa bilan ko‘rishim kutilmagancha bo‘ldi. Kechqurun hovlining supasida yolg‘iz o‘tirardim. Osmon xira kulrang, havo esa jim-jit, hatto daraxt barglari ham qimirlamayotganday. Atrofda faqat qo‘shni hovlidan kelayotgan dush suvining shaldir-shaldiri eshitilardi. Bir mahal u ham to‘xtadi.

Shu payt quloqlarimga "ship-ship" tovush urildi. Shippak tovushi. Har bir qadam yuragimni tezlatib, qonimni junbushga keltirayotganday edi.

Bir lahzalik sukunatdan so‘ng, temir eshikning “g‘ijir” etib ochilgani quloqqa chalindi. Nigohim beixtiyor u yoqqa qadaldi. Mahliyo opa ko‘chaga chiqayotgan ekan. Sochlari ho‘l, ustiga yengilgina sochiq tashlab olgan, oyoqlarida esa oq shippak. Eshikdan sekin qadam tashlarkan, ko‘zi ham bir lahza menga tushdi.
O‘sha lahzada yuragim qinidan chiqib ketadiganday bo‘ldi.
U meni ko‘rdi. Qaradi. Qaramagandek bo‘lib o‘tib ketdi.So‘ng to‘xtadi.
— Hali uxlamabsanmi? – dedi u orqasiga o‘girilmay.
— Yo‘q... — dedim.
— Chunki uyquni ayollar buzadi, to‘g‘rimi?
Men jim qoldim.

U asta orqasiga o‘girildi. Ko‘zlari to‘g‘ridan-to‘g‘ri yuragimga qarayotgandek. Qo‘lidagi sochiqni asta orqasiga qo‘ydi, kaftlari bilan sochini chigallashtirib artayotganida, qo‘l harakati bilan xalatining bo‘ynini biroz ochib yubordi. Yelkasining oq nuri ochildi.
— Bugun men sening ko‘zlaringda o‘zimni juda ko‘p ko‘rdim, Shoxrux, — dedi u sekin, past ovozda.
Men ko‘zlarimni olib qochdim. Nafas olishim og‘irlashganini sezdim.
— Ba’zan yurak so‘z bilan emas, ko‘z bilan gapiradi, — dedi